کاردرمانی قدرت خاوری » علمی » روی پنجه راه رفتن؛ علت و درمان
مدت زمان مطالعه ۹ دقیقه

روی پنجه راه رفتن؛ علت و درمان

شاید تاکنون مدل روی پنجه راه رفتن کودکی توجه‌تان را جلب کرده باشد. بعضا شنیده‌ایم که والدین این کودکان می‌گویند:

 «حالا بچه‌ست، بزرگتر که بشه خوب خودش درست راه میره.»

یا « داداش بزرگترش هم تا مدتی همیجوری راه می‌رفت.»

در این مقاله خواهید خواند که چه مواقعی روی پنجه راه رفتن کودکان طبیعی است و نیازی به پیگیری پزشکی ندارد و چه مواقعی باید حسابی به آن توجه کنیم و به متخصصان مراجعه کنیم. ارتباط آن با اوتیسم چیست؟ و عوارض راه رفتن روی پنجه پا چیست و درمان آن چگونه است؟

راه رفتن روی پنجه پا چگونه می‌باشد؟ 

روی پنجه راه رفتن به انگلیسی : toe walking

الگویی از راه رفتن است و زمانی است که کودکان به طور عمده روی پنجه پای خود راه می روند یا می‌ایستند و پاشنه پا با زمین تماس پیدا نمی‌کند. روی پنجه راه رفتن مشکل نسبتاً رایجی است و تقریبا بین 7 تا 24 کودک از هر 100 کودک به این شکل راه می‌روند. راه رفتن روی پنجه  پا در پسران شایع تر است و اغلب مشاهده می‌شود در یک خانواده چندین مورد از این مدل راه رفتن و ایستادن دیده می شود. این آمار در کودکان دارای مشکلات رشدی و تاخیر حرکتی بیشتر است و عنوان می‌شود حدود 40 درصد از این کودکان با این الگو راه می‌روند.

روی پنجه پا راه رفتن عموما چه زمانی رخ می‌دهد؟

راه رفتن روی پنجه پا در کودکان زیر 2 سال رایج است؛ زیرا آنها در حال یادگیری راه رفتن هستند و معمولا تا این سنین دلیلی برای نگرانی خانوده‌ها نیست. کودک شما معمولا با افزایش سن و یادگیری بهتر شروع به راه رفتن با الگوی طبیعی (پاشنه تا پنجه) می‌کند. در این شرایط هیچ درمانی لازم نیست. اما اگر پس از دو سالگی هم کودک همچنان الگوی پنجه روی را ادامه داد، باید حتما زیر نظر یک متخصص باشد.

علائم روی پنجه راه رفتن بچه‌ها چیست؟

اصلی‌ترین و قابل‌توجه‌ترین علامت راه رفتن روی پنجه در کودکان این است که کودک شما روی انگشتان پا راه می‌رود و پاشنه پا را با زمین تماس نمی‌دهد. هنگامی که از آنها خواسته می شود با یک الگوی منظم راه بروند و پاشنه را به زمین برسانند، اکثر کودکان خردسال می‌توانند این کار را انجام دهند. با این حال تعدادی ازاین کودکان این مدل راه رفتن را تا سنین بالاتر ادامه می‌دهند و ممکن است نیاز به بررسی و مداخله باشد.

علت روی پنجه دویدن یا راه رفتن کودک چیست؟ 

روی پنجه راه رفتن کودک عموما یک روالی است که پس از اینکه تازه کودک راه رفتن را یاد گرفته است، شروع و اجرا می‌شود. همینطور، ممکن است این مدل گِیت (راه رفتن) علامت حسی یک اختلال نوروسایکولوژی یا عصبی-عضلانی باشد. در زیر علل مختلف ایجاد آن را بررسی کرده‌ایم: 

  • فلج مغزی یا cp: در برخی منابع سی پی را مهم‌ترین عامل پنجه‌روی کودکان می‌دانند. راه رفتن با انگشتان پا می‌تواند ناشی از اختلال در تون عضلانی یا وضعیت بدنی باشد که در فلج مغزی، این موارد ناشی از آسیب در قسمت‌هایی از مغز است که عملکرد عضلات را کنترل می‌کند.
  • تاندون آشیل کوتاه: این تاندون ماهیچه های ساق پا شامل گاستروکینموس و سولئوس را به پشت استخوان پاشنه پا متصل می‌کند. اگر این تاندون یا خود عضلات ساق خیلی کوتاه باشد، می تواند از تماس پاشنه با زمین جلوگیری کند. در این حالت باید حتما کودکتان را برای بررسی و مداخلات اصلاح گیت نزد کاردرمانگر ببرید. در بخش کاردرمانی جسمی کلینیک حامی برای درمان و جبران این کوتاهی تمرینات متنوعی ارائه می‌شود.
  • دیستروفی عضلانی دوشن: راه رفتن روی پنجه پا گاهی اوقات در این بیماری ژنتیکی رخ می‌دهد. در این بیماری فیبرهای عضلانی به طورغیرعادی مستعد آسیب هستند و در طول زمان ضعیف می‌شوند. اگر کودک شما در شروع راه رفتن به طور معمولی راه می‌رفته و در ادامه با این اختلال مواجه شده است، احتمال وجود این عامل بیشتر می‌شود.
  • مایوپاتی
  • نوروپاتی
  • اختلالات رشدی نظیر اوتیسم
  • ایدیوپاتیک: زمانی که علت خاصی برای روی پنجه رفتن کودکان شناخته نشود، به آن ایدئوپاتیک می‌گویند. اما در این حالت هم درمانی برای آن وجود دارد.
راه رفتن روی پنجه پا و اوتیسم چه ارتباطی با هم دارند؟

راه رفتن روی پنجه پا و اوتیسم چه ارتباطی با هم دارند؟ 

روی پنجه راه رفتن در اکثر کودکان اوتیسم مشاهده می‌شود و یکی از علائم حسی این اختلال می‌باشد.

اما دقت کنید که براساس این علامت نمی‌توان تشخیص اوتیسم داد و به کودک برچسب زد.

فرایند بررسی و تشخیص روی پنجه راه رفتن کودک چگونه می‌باشد؟ 

در ابتدا لازم است به پزشک یا یک کاردرمانگر و فیزیوتراپیست جهت انجام معاینات تخصصی مراجعه کنید. مواردی که عموما در معاینات مورد بررسی قرار می‌گیرد:

  1. آیا در صورتی که از کودک خود بخواهید درست راه برود می‌تواند پاشنه خود را با زمین تماس دهد؟ اگر تماس دادن پاشنه با زمین میسر باشد، عموما این مدل راه رفتن کودک از سر عادت می‌باشد.
  2. روی پنجه راه رفتن کودک یکطرفه هست یا دوطرفه؟ اگر یکطرفه مشاهده شود شک پزشک به ابتلا به بیماری زمینه‌ای و سی پی و… می‌رود که برای تشخیص نیاز به بررسی بیشتر می‌باشد. از جمله مواردی که در ادامه بررسی می‌شود می‌توان به آسیب‌های قبل، حین یا بعد از زایمان پرداخت. بررسی کرد که آیا ضربه به سر کودک خورده یا نه. اینکه کلا روند کسب مراحل مختلف رشدی از جمله  ایستادن و راه رفتن به موقع بوده است یا خیر.
  3. از ابتدا راه رفتن به صورت toe walking بوده است یا پس از مدتی از شروع راه رفتن صحیح به مدل روی پنجه راه رفتن تغییر یافت؟ چنانچه تغییر در مدل راه رفتن کودک طی رشد او مشاهده شود به موارد مثل بیماری‌های میوپاتی شک می‌شود و حتما باید آزمایشات مربوطه به دستور پزشک انجام شود.
  4. به لحاظ خانوادگی گیت افراد پرسیده می‌شود. آیا کسی در خانواده به این شکل راه می‌رود یا خیر؟ همانطور که پیشتر اشاره کردیم عموما این مدل راه رفتن در چند نفر از اعضای خانواده مشاهده می‌شود.
  5. بررسی ساختار کف پای کودک توسط درمانگر انجام می‌شود که عامل دردی وجود دارد یا خیر. همچنین مشکلات حسی کف پای کودک بررسی می‌شود.

راه رفتن روی پنجه پا برای دیسک کمر موثر است؟ 

بعضا مشکلات کمردرد و آزارهای آن را می‌توان با کشش و تقویت عضلات ساق و پشت پا کاهش داد. یکی از تمریناتی که موجب تقویت عضلات ساق می‌شود، روی پنجه راه رفتن می‌باشد.

همچنین باید بیماران کمردرد حتما به کوتاهی‌های ساق و پشت پا توجه کنند. تمرینات کششی که متناسب با سطح کوتاهی و توانایی هر فرد و توسط درمانگر برای او تجویز می‌شود بسیار موثر می‌باشند و بهتر است کامل پیگیری شوند.

عوارض راه رفتن روی پنجه پا چیست؟ 

یکی از مواردی که به دنبال روی پنجه ایستادن کودک یا راه رفتن آن به وجود می‌آید، زمین خوردن‌های مکرری است که به خاطر کاهش سطح حمایت پای نوپایان به وجود می‌آید. این زمین خوردن‌ها با توجه به اینکه کودک در سن رشد مغز قرار دارد، اگر موجب آسیب به سر و مغز شود ممکن است زیان‌های زیادی برایش به وجود آورد. 

به علاوه اینکه خود راه رفتن روی پنجه موجب انگ اجتماعی و حساسیت خانواده می‌شود که بهتر است برای جلوگیری از آسیب‌های روانی حتما به آن توجه شود.

ممکن است این مدل راه رفتن به دلایل ایدیوپاتیک و یا کاملا از سر عادت باشد (که اکثریت موارد به این شکل می‌باشد) ولی چون به آن رسیدگی نشده موجب کوتاهی حقیقی آشیل در دراز مدت شود و برای درمان نیاز به صرف وقت و هزینه زیادی باشد.

چه اقداماتی برای درمان روی پنجه راه رفتن انجام می‌شود؟ 

بسته به سطح و درجه مشکلات کودک، مداخلات متفاوت است. پس ابتدا باید علت اصلی مشکل را بفهمیم. خدمات توانبخشی از جمله کاردرمانی جسمی، ذهنی و فیزیوتراپی به عنوان درمان‌های غیرتهاجمی عموما به کار می‌روند. بوتاکس و جراحی هم بعضا استفاده می‌شوند که در ادامه بیشتر توضیح خواهیم داد.

کاردرمانگران می‌توانند با ارزیابی کامل و با توجه به وضعیت کودک مداخلات موثری در نظر بگیرند. آموزش و اصلاح گیت از طریق انجام تمرینات تخصصی از جمله مداخلاتی است که برای این کودکان مفید می‌باشد. چنانچه این کودکان از مشکلات حسی رنج ببرند کاردرمانگران با تمرینات اصولی در کاهش حساسیت کف پای آنها موثر واقع می‌شوند.

اگر در طول تست‌ها واقعا آشیل و عضلات ساق از طول کوتاهی نسبت به نرمال برخوردار باشند، تمرینات کششی برای آنها تجویز می‌شود. ممکن است کودک دچار میوپاتی یا سی پی باشد. همچنین کوتاهی به دنبال آنها به وجود آمده باشد. اینجا هم متخصصین کاردرمانی با ارجاعی که از طرف پزشک می‌گیرند در کنترل علائم این کودکان از جمله خود کوتاهی آشیل به آنها کمک می‌کنند.

از یک سری اسپیلنت و ارتز هم برای کشش مداوم و 24 ساعته استفاده می‌شود. این وسایل توسط متخصصین ارتوپدی فنی ساخته می‌شود. مچ را در زاویه مناسب و حدود 90 درجه قرار می‌دهد تا تاندون آشیل تحت کشش قرار گیرد.

اگر کوتاهی خیلی شدید شود و تاندون کاملا سفت شود و به تشخیص درمانگر امکان بازگشت طول آن با تمرینات کششی فراهم نباشد، تزریق بوتاکس یا سم بوتولونیوم احتمالا به شما توصیه شود. بوتاکس موجب شلی عضله می‌شود. اما نکته‌ای که اینجا باید رعایت شود ولی متاسفانه خانواده‌ها به آن توجه نمی‌کنند این است که این شل شدن تاندون موقتی است. باید حتما برای حفظ طول تاندون، پس از تزریق بوتاکس هم تمرینات کششی پیگیری شوند.

اما اگر بوتاکس هم جوابگو نباشد باید سراغ گزینه بعدی یعنی جراحی رفت. جراحی کوتاهی آشیل کلا جزء جراحی‌های ساده و سرپایی می باشد. پس از جراحی احتمالا از گچ برای مدتی استفاده می‌شود. پس از آن باید تا مدتی تمرینات کاردرمانی و فیزیوتراپی دوباره از سر گرفته شود.

در صورتی که مراجع از درد کف پا یا خارپاشنه رنج ببرد، خدمات فیزیوتراپیست‌ها به آن‌ها در رفع مشکل کمک می‌کند.

درنهایت…

اگر کودک شما روی پنجه راه می‌رود با توجه به توضیحات بالا تا حدودی با علت و راه‌های درمان آن آشنا شده‌اید. همچنین می‌دانید که در صورت عدم رسیدگی ممکن است در ادامه به سلامت آینده کودکتان آسیب بزنید. پس در اولین فرصت جهت ارزیابی و بررسی مشکل به پزشک مراجعه کنید تا اگر مشکلی هم بود تایم طلایی درمان را از دست ندهید.

کاردرمانی قدرت خاوری

کاردرمانی قدرت خاوری با بهره گیری از کادری مجرب، متعهد و علمی و استفاده از تجهیزات به روز توانبخشی در راستای هدف خدمت به جامعه توانخواهان ایران، آماده ارائه خدمات نوین توانبخشی و باز توانبخشی در حیطه های مختلف جهت بهبود و تعالی سطح عملکردی و استقلال کودکان مبتلا به ضایعات سیستم عصبی مرکزی است. کاردرمانی قدرت خاوری با رویکردی "مراجع محور" پس از ارزیابی و معاینات اولیه اهداف کوتاه مدت و بلند مدت درمانی مراجع را به صورت واضح و مشخص به ایشان ارائه نموده و پس از اطمینان از آگاهی کامل مراجع به روند و مسیر درمان، خدمات توانبخشی را ارائه می نماید.
برچسب ها:
مقالات مرتبط
خواب در کودکان اوتیسم

خواب در کودکان اوتیسم

تحقیقات نشان داده است که حدود 40 تا 80 درصد کودکان دارای اوتیسم در خوابیدن دچار مشکلاتی هستند....

یادگیری رنگ

یادگیری رنگ

رنگ و یادگیری رنگ ها یکی از اجزای دنیای شاد کودکان است. کودک یاد می‌گیرد با رنگ‌ نشانه‌گذاری کند،...

کاردرمانی کلاب فوت

کاردرمانی کلاب فوت

یکی از شایع‌ترین نابهنجاری‌های زمان تولد در نوزادان و کودکان کلاب فوت است. می‌توان گفت از هر هزار...

ادراک فضایی در کودکان

ادراک فضایی در کودکان

فرض کنید در خانه خود در حال راه رفتن هستید اما نتوانید موقعیت اشیای موجود در محیط و فاصله آن‌ها را...

پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *