کاردرمانی چگونه به درمان مشکلات جسمی و ذهنی کمک می‌کند؟

کاردرمانی شاخه‌ای از علوم توانبخشی است که به افراد کمک می‌کند توانایی‌های حرکتی، ذهنی و رفتاری خود را برای انجام فعالیت‌های روزمره بازیابند یا تقویت کنند. در این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهیم کاردرمانی چیست، چه هدف‌هایی دارد و برای چه افرادی مناسب است. همچنین با انواع کاردرمانی، تکنیک‌ها، تمرین‌ها و روش‌های مورد استفاده در کودکان، نوزادان و بزرگسالان آشنا می‌شوید. در ادامه درباره ویژگی‌های بهترین مرکز کاردرمانی در تهران، شیوه انتخاب آن و هزینه دوره‌های کاردرمانی صحبت می‌کنیم.

کاردرمانی چیست؟

به طور کلی می توان به استفاده از مجموعه فعالیت ها، تمرین ها و آموزش های درمانی که در راستای بهبود توانایی افراد صورت می گیرد تا بتوانند مستقل از دیگران، کارهای خود را انجام دهند، کاردرمانی گفته می شود. حال این اقدامات می توانند برای درمان برخی بیماری های جسمی و ذهنی و یا از لحاظ روانی مفید باشند.

در روند درمان کاردرمانی کودکان از تکالیف مختلفی استفاده می شود که به صورت فعالیت های فیزیکی و یا بازی های آموزشی اجرا می شود. طی این فعالیت ها توانایی و استعدادهای کودک شناخته می شود و سپس مربیان و متخصصین کاردرمانگر اقدام به رشد و پرورش آن ها می کنند. این تمارین می تواند از لحاظ برقراری ارتباط کودک با محیط اطرافش و نیز در بسیاری از امور زندگی، حسی استقلال گونه برای آن ها ایجاد کند.

از جمله خدماتی که می توان آن ها را جزو روش های کاردرمانی در نظر گرفت عبارتند از:

• آموزش مهارت های روزوره زندگی
• بازی درمانی
• حرکت درمانی
• رفتار درمانی
• اتاق تاریک
• تمرین درمانی
• ماساژتراپی
• گروه درمانی
• نوروتراپی
• تمرینات حسی حرکتی
• و …

کاردرمانی کلینیک حامی

کلینیک توانبخشی حامی یکی از بهترین مراکز کاردرمانی در تهران است که با در بر داشتن کادری مجرب و به روز ترین تکنولوژی ها آماده ارائه انواع خدماتی است که برای یک دوره کاردرمانی کودک نیاز است.

اما چرا حامی؟ فعالیت این مرکز، به صورت ویژه بر روی کودکان است. یعنی اگر شما به دنبال بهترین مرکز کاردرمانی کودکان در تهران هستید، می توانید با خیال راحت و بدون اینکه دغدغه ارتباط گیری کودک با مربی را داشته باشید، به این مرکز مراجعه نمایید. زیرا عمده فعالیت های آن ها با کودکان است و از همین رو در این زمینه بسیار مهارت دارند.

دیگر اینکه این مجموعه از تمامی روش ها و تکنیک های روز دنیا برای کاردرمانی کودک متناسب با مشکلات او استفاده می کند.

یک نکته مثبت دیگر که می توان برای این کلینیک توانبخشی در نظر گرفت این است که هر زمینه درمانی برای خود متخصص جدا دارد. یعنی بخش کاردرمانی ذهنی، یک کاردرمانگر مجزا، بخش بازی درمانی یک بازی درمانگر جدا و بخش کاردرمانی جسمی نیز توسط متخصص دیگری اداره می شود. بنابراین از لحاظ تخصص و مهارت انجام کار، در سطح قابل قبولی قرار دارند.

از سویی دیگر تمامی تیم حامی، در فواصل زمانی منظم، گرد هم جمع می شوند و در راستای ارتقای دانش علمی و بهبود روند درمان کودکان، جلسه ای ترتیب می دهند. این جلسات جنبه علمی دارند و از همین رو موجب می شود که تمامی مربیان مجموعه، همواره دانش خود را بروز نگه دارند. همچنین برای هر کودک نیز جلساتی ترتیب داده می شود تا در آن روند پیشرفت او مورد ارزیابی قرار گیرد. در نهایت اطلاعات لازم و گزارش روند درمان کودک در اختیار خانواده او نیز قرار می گیرد.

ویدیو آشنایی با بخش‌های مختلف کاردرمانی در کلینیک حامی

01:28

فیلم معرفی خدمات بخش کاردرمانی کلینیک حامی

برای دریافت مشاوره رایگان، لطفاً فرم زیر را تکمیل کنید تا در اولین فرصت با شما تماس بگیریم.

تاریخچه کاردرمانی از کجا آغاز می‌شود؟

همواره دانستن تاریخچه هر رشته‌ای جذاب است و کاردرمانی نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ اگرچه پیدایش رشته کاردرمانی به اوایل قرن بیستم بازمی‌گردد، اما ایده استفاده از کار و فعالیت برای درمان از هزاران سال پیش وجود داشته است.

نخستین نظریه مرتبط با این حوزه، نظریه moral treatment and occupation بود که فیلیپ پینل در سال 1793 برای درمان بیماری‌های روان مطرح کرد و با تأکید بر انجام کار و فعالیت‌های هدفمند، زمینه بهبود روحیه و بازگشت فرد به روال عادی زندگی را فراهم ساخت. پس از آن سوزان تریسی در اوایل قرن بیستم با آموزش درمان مبتنی بر کار و ترکیب آن با دارودرمانی، به توسعه این رویکرد کمک کرد و در نهایت این دیدگاه‌ها منجر به شکل‌گیری رشته‌ای مستقل به نام کاردرمانی شد. در سال 1917 نیز انجمن ملی پیشرفت کاردرمانی، که بعدها به انجمن کاردرمانی آمریکا تغییر نام داد، با هدف بهبود سلامت افراد از طریق کار تأسیس شد و نام occupational therapy برای این رشته انتخاب گردید.

کاردرمانی در دنیای امروز

امروزه رشته و علم کاردرمانی پیشرفت چشمگیری داشته است. با توجه به پیدایش تکنولوژی های بیشتر میزان اثربخشی این روش درمان برای بیماری های نورولوژیک، ارتوپدیک و روانی افزایش مثبتی داشته است.

روش های درمان مختلفی برای کاردرمانی کودکان به کار گرفته می شود که بسته به نوع و شدت مشکل آن ها متفاوت است. برخی از این روش ها عبارتند آب درمانی، کاردرمانی ذهنی و جسمی، درکی و حرکتی، سنسوری روم، تعدیل حسی، اتاق شنیداری و … .

کاردرمانگر کیست؟

کاردرمانگرها افرادی هستند که از رشته کاردرمانی فارغ التحصیل می شوند و در مراکز توانبخشی شروع به فعالیت می کنند. این افراد به بیماران و مراجعین کمک می کنند تا بتوانند توانایی های خود را بیایند و با پرورش آن ها، زندگی خود را به صورت مستقل ادامه دهند.

در حقیقت درمانگرها ابتدا باید تمامی جوانب زندگی یک بیمار را بررسی کنند. توانمندی های او را شناسایی کنند و متناسب با مشکلاتی که دارند، بهترین روش درمان را برگزینند. برای انتخاب بهترین روش درمان نیز لازم است که بتوانند تشخیص دهند بیماری و مشکل فرد، تا چه میزان زندگی او را تحت تاثیر قرار داده است.

سپس با در نظر داشتن تمامی نکات لازم و توجه به آناتومی و فیزیولوژی بدن فرد، باید برنامه ای مدون و جامع برای پروسه درمان او در نظر بگیرد. در حقیقت یک کاردرمانگر علاوه بر توجه به درمان بیمار، باید بر تمام ابعاد زندگی او نیز تمرکز کند.

اگر می خواهید با موسس یکی از بهترین مراکز کاردرمانی در تهران آشنا شوید، این ویدئو را از دست ندهید.

00:30

فیلم بیوگرافی کوتاهی از موسس کلینیک توانبخشى حامی

اهداف کاردرمانی کودکان چیست؟

به طور کلی می توان گفت اهداف کاردرمانی بسته به هر بخش و روش درمان موارد مختلفی را شامل می شود اما هدف کلی این روش، درمان ارتقای سطح سلامت جامعه و کمک به کودکان برای رسیدن به آینده ای درخشان است. برخی از مهم ترین اهداف کاردرمانی را در ادامه بیان می کنیم:

انواع کاردرمانی را بشناسیم

کاردرمانی بسته به نوع مشکل مراجعین می تواند به 3 نوع مختلف تقسیم بندی شود: 1) کاردرمانی ذهنی 2) کاردرمانی جسمی 3) کاردرمانی روانی

کاردرمانی ذهنی

کاردرمانی جسمی

کاردرمانی جسمی به رفع مشکلات حرکتی می پردازد. در این نوع از کاردرمانی الگوهای غلط حرکتی اصلاح می شوند و اختلالات حرکتی، مشکلات عصب شناختی و ارتوپدی نیز رفع می گردند.

در این روش می توان مشکلاتی مانند صافی کف پا، انحراف ستون فقرات، پرانتزی یا ضربدری بودن پاها و … را برطرف نمود. در حقیقت تمامی بدفرمی های اسکلتی و عضلانی در این روش قابل بهبود هستند. اما برای اینکه در روند درمان کودک بتوان به نتیجه ای مطلوب دست پیدا کرد، لازم است که کاردرمانگر بتواند محیطی شاد ایجاد کند تا انگیزه لازم برای انجام تمرینات و فعالیت های اکتیو شکل بگیرد.

کاردرمانی جسمی برای نوزادانی که نارس به دنیا می آیند و یا تحت عمل های جراحی مختلف قرار می گیرند نیز قابل انجام است. اما باید توجه داشته باشید که وظیفه کاردرمانی نوزادان باید توسط متخصصی که دوره های لازم را پشت سر گذاشته است، انجام گیرد.

کاردرمانی روانی – اجتماعی

این نوع از کاردرمانی مختص افرادی است که از لحاظ رفتاری و روح و روان دچار اختلالاتی هستند و تشخیص روانپزشکی دارند. مشکلات خلقی و افسردگی، اضطراب، توهم های مفرط و مواردی از این دست، مواردی است که در کاردرمانی روانی-اجتماعی به آن پرداخته می شود و سعی بر این است افراد با شرایط و تشخیص های متفاوت به حداکثر استقلال در کارهای روزمره خود برسند

تکنیک‌های کاردرمانی

با توجه به تنوع کاردرمانی و مشکلات قابل درمان با آن، بدیهی است که تکنیک های درمان مختلفی نیز در این زمینه وجود داشته باشد. از همین رو در ادامه برخی از تکنیک هایی که ممکن است برای بهبود مشکلات مراجعین از طریق کاردرمانی مورد استفاده قرار گیرد را شرح می دهیم.

کاردرمانی دست

کاردرمانی دست در کودکان یکی از مهم ترین تکنیک های درمانی است که با این اهداف انجام می پذیرد.

• بهبود حس لامسه
• تقویت عضلات دست و حس عمقی
• ایجاد مهارت های لازم برای انجام کارهای روزمره مانند غذا خوردن، لباس پوشیدن و …
• ایجاد هماهنگی بین دو دست و نیز بین چشم ها و دست ها
• افزایش توانمندی دست ها
• اصلاح حرکت دست و درک آن

این تکنیک کاردرمانی همچنین در دوران پیش از مدرسه به کودکان می آموزد که چگونه مداد را در دستان خود بگیرند. اگر هم کودک در سنین مدرسه باشد، می توان برای رفع مشکلاتی از قبیل کم بودن سرعت نوشتاری و حرکت دست ها، عدم هماهنگی بین دست ها و … از کاردرمانی دست استفاده کرد.

درمان از طریق ماساژ یکی از روش هایی است که به کودک کمک می کند تا بتواند تعادل و آرامش خود را حفظ کند. به طور کلی هدف از این تکنیک درمانی را می توان در موارد زیر خلاصه نمود:

• کنترل و کاهش بیش فعالی
• ایجاد حس آرامش و ریکلسیشن در کودک
• افزایش میزان شناخت کودک با بدن خود
• افزایش حس عمقی در کودک
• بهبود مشکلات مربوط به حس لامسه کودکان
• افزایش سطح هوشیاری کودکان و بهبود توجه و تمرکز آن ها
• کم کردن میزان عصبانیت و پرخاش کودکان

و اما این روش برای چه کودکانی مناسب است؟

• کودکان اوتیسم
• کودکانی که در پردازش حسی دچار اختلال هستند.
• کودکانی که دچار نقص توجه هستند.
• کودکان بیش فعال

ماساژتراپی

کاردرمانی یکپارچگی حسی

یکپارچگی حسی یکی از رویکرد های کاردرمانی است هدف آن متعادل و یکپارچه کردن پردازش درونداد های حسی به منظور تسهیل برونداد های رفتاری، حرکتی و شناختی است.  زمانی که حس های کودک به خوبی پردازش و یکپارچه نشوند؛ مشکلات حرکتی، رفتاری و شناختی بروز پیدا کرده و یادگیری را تحت تاثیر قرار می دهد بنابراین نیاز به کاردرمانی بروز می کند. در این راستا تمریناتی از سوی مرکز کاردرمانی تجویز می شود تا بتوان به نتایج زیر دست پیدا کرد:

• بهبود پردازش اطلاعات حسی با انجام تمرینات حسی – حرکتی
• ایجاد و تقویت هماهنگی بین حرکت چشم و دست ها
• بهبود و افزایش حس عمقی در کودک
• بهبود مهارت های تعادلی کودک با انجام تمرینات حس وستیبولار
• از بین بردن ترس از ارتفاع و احساس نا امنی جاذبه ای در کودک
• تمرین دادن اندام های فوقانی و تحتانی به صورت همزمان

تعدیل حسی را می توان نوعی کاربرد برای ماساژ درمانی کودکان به شمار آورد که موجب برقراری آرامش در آن ها شده و می تواند حس مفاصل را تقویت کند. در حقیقت این تکنیک برای کودکان اتیسم و سندورم داون بیشترین کاربرد را دارد و به آن ها برای تقویت حس عمقی، بسیار کمک می کند.

هدف از انجام این کاردرمانی حسی را می توان به شرح زیر خلاصه کرد:

• تعدیل حس بویایی کودک
• ارتقای حس عمقی اندام های تحتانی و فوقانی کودک
• بهبود سطح هوشیاری در کودکان
• کنترل حرکت های اضافه
• تعدیل حساسیت به لمس و تدافع هایی که به صورت لمسی بروز می کنند.

کاردرمانی تعدیل حسی

بازی درمانی

بازی برای کودک ها نه تنها حکم سرگرمی را دارد بلکه به آن ها کمک می کند تا خود را در موقعیتی امن احساس کنند که می توانند بدون استرس، رفتارهایی که دوست دارند بروز دهند و در همین حین، بهترین عادات اجتماعی را بیاموزند.

همچنین بازی درمانی به کاردرمانگر کمک می کند تا بتواند با عواطف و احساسات کودک بیشتر آشنا شود و بتواند اختلالات رفتاری او را بهتر و دقیق تر بررسی نماید. تشخیص این موارد به او کمک می کند تا بتواند بهترین تکنیک ها را برای فراگیری مهارت های اجتماعی کودک، به کار گیرد.

متد بازی درمانی نیز به منظور رسیدن به اهداف زیر به کار گرفته می شود:

• درمان رفتارهای وسواسی کودک
• بهبود و کنترل رفتارهای پرخاشگرانه کودک
• بهبود مهارت های اجتماعی و ارتباطی کودکان
• افزایش مهارت دوست یابی کودک
• کاهش استرس کودک با بازی های مختلف

اتاق تاریک یا سنسوری روم، تکنیک درمانی است که در آن از تجهیزات دیجیتالی و حسی استفاده می شود. این تکنیک محیطی بسیار جذاب برای کودکان ایجاد می کند تا کاردرمانگرها بتوانند در آن اختلالات مختلف کودک را اعم از مشکلات پردازش بینایی، ناهماهنگی های حرکتی، افزایش تحمل کاری و اختلالات توجه را درمان کنند. هدف از این روش درمانی عبارتست از:

• توانایی کنترل هیجانات کودکان ADHD، اوتیسم و اختلالات مشابه
• بهبود مهارت های توجه حرکتی در کودک
• ارتقای مهارت های یکپارچگی حسی
• بهبود سرعت پردازش ذهنی و کلامی کودکان
• افزایش آستانه تحمل کاری و دستورپذیری در کودکان

اتاق تاریک

آب درمانی (فلج مغزی و اوتیسم)

یکی دیگر از تکنیک های کاردرمانی، آب درمانی است که نوعی توانبخشی برای کودکان فلج مغزی و اتیسم محسوب می شود. در آن شرایط مختلفی فراهم می شود تا کودکان بتوانند با استفاده از تمرینات و بازی های درگیر با آب، تعادل و مهارت های حرکتی خود را تقویت کنند. برخی از ابزارهایی که ممکن است برای این روش به کار گرفته شود عبارتند از:

• پلکان در آب
• استفاده از وزنه در آب
• تخته تعادل
• بالانس بیم در آب
• تردمیل در آب
• و …

کاردرمانی برای چه افرادی مناسب است؟

به طور کلی می توان گفت کودکانی که از هر یک از موارد زیر رنج ببرند، نیاز به کاردرمانی دارند:

کاردرمانی کودکان با چه تکنیک‌هایی انجام می‌شود؟

تکنیک هایی که برای کاردرمانی کودکان به کار گرفته می شوند، به این صورت است که از آن ها خواسته می شود فعالیتی را انجام دهند تا به واسطه آن مشکلات و اختلالاتشان شناسایی شود. بنابراین کودک بدون اینکه متوجه شود مشکلات خود را به واسطه رفتارش بیان می کند. این مشکلات می توانند ضعف حرکتی باشند و یا یک مشکل روحی و روانی.

به هر حال، فعالیت های مورد نظر انجام می شود و با تلاش برای موفقیت کودک در هر کدام آن ها، سعی بر این است که حس اعتماد به نفس او بازگشته و تقویت شود. همزمان با این هدف، توانمندی های ذهنی و جسمی کودک نیز پرورش می یابد.

برخی از اقداماتی که در کاردرمانی کودکان انجام می شود، عبارتند از:

برای اطلاع از جزئیات تمارین یک دوره کاردرمانی کودک، توجه شما را به مفاهیم زیر جلب می کنیم.

• تمریناتی برای درک مطلب کلامی و نوشتاری
• تمریناتی برای توجه انتخابی، انتقالی و پایدار در کودکانی که به اختلال یادگیری دچارند.
• تمرین کاردرمانی ذهنی به منظور ایجاد کردن تفکر انتزاعی
• تمریناتی برای تقویت حافظه به صورت حافظه کاری و حافظه کوتاه مدت و …
• کاردرمانی دست برای کودکان مبتلا به اختلال نوشتن

• افزایش توجه و تمرکز کودک
• بهبود مهارت های شناختی و ادراکی با انجام تمریناتی مانند درک از محیط، تصویر بدنی، درک روابط اشیا و …
• بهبود دستورپذیری آن ها
• آموزش مهارت های روزمره زندگی
• تعدیل حسی به منظور بهبود مشکلات پردازش حسی
• افزایش تحمل کاری کودکان اوتیسم با تمرینات مربوطه

• بهبود حافظه کاری در کودکان بیش فعال
• افزایش مهارت حل مسئله و استدلال در کودکان ADHD
• کدگذاری های حرکتی و بینایی
• کنترل هیجانات و رفتارها
• ایجاد توجه پایدار و انتخابی در کودکان بیش فعال
• افزایش تحمل کاری و دستورپذیری کودک

برخی از تمرینات بینایی سنجی یا اتاق تاریک که برای کودکان در نظر گرفته می شود، عبارتند از:

• تمرینات ادراکی برای بینایی مانند ثبات شکل، تشخیص فرم اشکال و …
• تمریناتی برای بهبود توجه انتخابی، انتقالی و توجه همزمان در اتاق تاریک
• ایجاد هماهنگی بین حرکت چشم و دست در اتاق تاریک
• تمریناتی برای بهبود ارتباط چشمی کودکان
• تقویت حافظه دیداری کودکان متناسب با سن آن ها
• بهبود سرعت پردازش بینایی و رفع مشکلات یادگیری و نقص توجه
• برطرف کردن حرکات اضافی چشم و بهبود حرکات این عضو صورت در اتاق تاریک

• افزایش حساسیت شنیداری
• انجام تمریناتی که موجب تمییز دادن شنیداری در کودک می شود.
• افزایش سرعت پردازش شنیداری
• تقویت حافظه ترتیبی، معکوس و کوتاه مدت شنیداری در کودک
• بهبود مهارت درک شنیداری
• ایجاد هماهنگی بین مهارت های بینایی و شنوایی به ویژه در کودکان بیش فعال، اوتیسم و …
• تقویت سطح تمرکز و توجه شنیداری کودک
• بهبود سطح درک مطلب کودک از لحاظ شنیداری

کاردرمانی نوزادان چه ضرورتی دارد؟

نوزادان نیز پس از تولد باید از برخی جهات مورد توجه قرار گیرند تا از بروز مشکلات احتمالی در امان باشند. به طور کلی یک نوزاد که به دنیا می آید، سیستم های لامسه، حرکتی مانند حس وستیبولار، حس عمقی و کاینستزیا، حس شنوایی، بینایی و سیستم های لیمبیک برای او از لحاظ ساختاری، کامل هستند اما از نظر عملکردی، به بلوغ کامل نرسیده اند.

لازم به ذکر است که تمامی این سیستم و حس ها در هفته های 25 تا 28 بارداری نسبت به عوامل و محرک های خارجی واکنش نشان می دهند. اما مواردی که باید در کاردرمانی نوزادان مورد توجه قرار گیرد به شرح زیر است:

• سطح آرامش کودک و میزان خواب او در NICU
• توجه به کامل نبودن ساختار و عملکرد بینایی نوزاد حین تولد
• با توجه به اینکه CNS نوزاد در بدو تولد، کامل نشده است، عواملی که بیش از اندازه محرک باشند، می توانند موجب بروز استرس و اضطراب در نوزاد شوند. بنابراین لازم است در NICU محرک ها به صورت کنترل شده، به نوزاد ارائه گردند.

بنابراین در کاردرمانی نوزادان، حس شنوایی، حس لامسه و عمقی و وستیبولار آن ها و نیز حرارت بدنشان باید تحت کنترل قرار گیرد و به منظور جلوگیری از مشکلات ناشی از تولد زودهنگام و آسیب های محتمل در آینده مثل تاخیر های حرکتی و رشدی مداخلات زودهنگام مناسب صورت گیرد.

اگر بخواهیم کاردرمانی را از لحاظ هزینه با سایر روش های درمان پزشکی مقایسه کنیم، می توانیم بگوییم که بسیار به صرفه تر است اما مقدار دقیق هزینه ای که در یک دوره کاردرمانی باید پرداخت شود، به مولفه های مختلفی بستگی دارد که عبارتند از:

• نوع مشکل کودک
• میزان درگیری کودک با مشکل و بیماری
• تعداد جلسات لازم برای درمان
• روش و تکنیک های درمانی
• و …

بنابراین اگر می خواهید از هزینه دقیق دوره در بهترین مرکز کاردرمانی در تهران مطلع شوید، لازم است که به مرکز کاردرمانی مورد نظر خود مراجعه نمایید تا بتوانند با معاینه کودک و بررسی احوال او، این مسئله را برای شما حل کنند.