کلینیک حامی » مشاوره توانبخشی » توانبخشی کودکان فلج مغزی
زمان مطالعه ۱۴ دقیقه

توانبخشی کودکان فلج مغزی

افراد متخصص متعددی در حیطه کودکان فلج مغزی و خانواده آن ها مشغول فعالیت بوده و به اصطلاح صاحب نظر هستند. بسته به نیاز، بعضی از این کودکان توسط همه این متخصصین می بایست ویزیت شوند و بعضی دیگر توسط یک یا دو نفر آن ها. از طرفی نکته بسیار مهمی که درمانگران باید با دقت و وسواس زیاد برای والدین توضیح بدهند آن است که افراد مختلفی در مراحل گوناگون رشد کودک تاثیرگذار هستند که هر یک باید به نوبه خود نقش خویش را در فرآیند درمان این کودکان ایفا کنند. در ادامه می خواهیم شما را با برخی از این افراد و رویکردهای درمانی آن ها بیشتر آشنا سازیم. پس با ما همراه باشید.

توانبخشی کودکان سی پی

نقش والدین در توانبخشی کودکان فلج مغزی

از میان افرادی که با کودک فلج مغزی سر و کار دارند، والدین از اهمیت بیشتری برخوردار هستند. چرا که آن ها بیشتر از هر کسی از شرایط فرزند خود اطلاع داشته و نکات زیادی راجع به فرزند خود می دانند. همه کودکان نیازمند عشق و امنیتی هستند که والدین برایشان به ارمغان می آورند. از طرفی والدین بهترین مجری توصیه ها و دستورالعمل های درمانی درمانگران بوده و آن ها را به خوبی در زندگی روزمره کودک اجرا می کنند.

نقش متخصص اطفال برای بهبود کودکان سی پی

متخصص پزشکی اطفال بوده که در حیطه سلامت و رسد کودکان تخصص دارد. این متخصص در صورت تشخیص اولیه هرگونه اختلال حرکتی و رشدی در کودک، او را تحت نظر گرفته و در موقع لزوم به پزشکان فوق تخصص مغز و اعصاب اطفال یا ارتوپدی اطفال و یا متخصصین توانبخشی (مراکز کاردرمانی، فیزیوتراپی و گفتاردرمانی) ارجاع می دهد.

دیگر پزشکان متخصصی که می توانند برای توانبخشی کودکان فلج مغزی کمک کنند

اغلب کودکان فلج مغزی می بایست تحت نظر یک فوق تخصص مغز و اعصاب اطفال و یک فوق تخصص ارتوپدی اطفال باشند. فوق تخصص مغز و اعصاب اطفال درباره عوارض و بیماری هایی که کودکان فلج مغزی را مبتلا ساخته (به عنوان مثال تشنج) اظهار نظر نمونه و توصیه های لازم را ارائه می دهد. از طرف دیگر پزشک فوق تخصص ارتوپدی اطفال به صورت دوره ای کودکان را معاینه کرده و به درمان و مدیریت عوارض عضلانی – اسکلتی فلج مغزی می پردازد. او همچنین قادر است تا در صورت نیاز به منظور مدیریت اسپاستیسیتی عضلانی، به تزریق داروی بوتاکس به داخل عضلات درگیر اقدام ورزد. هر دوی این متخصصین با تمام افرادی که در حوزه توانبخشی کودکان فلج مغزی فعالیت می کنند، از نزدیک کار کرده و در موقع لزوم آن ها را به این متخصصین ارجاع می دهند. بعضی اوقات لازم است کودک به وسیله دیکر متخصصین از جمله فوق تخصص گوارش، غدد و تنفس اطفال نیز ویزیت شود.

تیم توانبخشی کودکان مبتلا به CP از چه متخصصینی تشکیل شده است؟

 درمانگران مراکز توانبخشی در ارزیابی، مشاوره و درمان کودکان فلج مغزی از تخصص و تحصیلات دانشگاهی مرتبط و مهارت کافی برخوردار هستند. آن ها بسته به موقعیت و شرایط ممکن است با کودکان و والدین آن ها به صورت انفرادی یا در قالب گروه های کوچک کار کنند. شایع ترین درمانگرانی که با کودکان فلج مغزی سر و کار دارند، کاردرمانگران، فیزیوتراپیست ها و گفتاردرمانگران هستند. شاید نیاز نباشد که همه کودکان فلج مغزی به همه این درمانگران مراجعه داشته باشند. به عنوان مثال، در کودکانی که مشکلات تغذیه ای دارند، هر سه گروه درمانگر برای برنامه ریزی و ارائه خدمات درمانی با یکدیگر مشارکت دارند. ولی در بعضی از این کودکان مراجعه به کاردرمانگر، فیزیوتراپیست و یا گفتاردرمانگر به تنهایی کفایت می کند. هدف درمانگران آموزش به والدین است تا به بهترین شکل ممکن در یادگیری حرکت، کسب مهارت های عملی مورد نیاز برای زندگی و رسیدن به عملکرد مطلوب به کودکان خویش کمک کنند. بازی در تمام کودکان کم سن و سال نقش مهمی در یاددهی و یادگیری دارد. بنابراین زمانی که به والدین برای پیشبرد و تقویت هرچه بهتر مراحل رشدی کودک مشاوره داده می شود، این نکته نیز به آن ها گوشزد می گردد. در ادامه راجع به هر یک از درمانگران متخصص کار با کودک، توضیح مختصری ارائه می شود:

کاردرمانگر

این متخصص به ارزیابی و درمان کودکان و نوجوانان دارای محدودیت های عملکردی با ناتوانی های جسمی می پردازد. هدف کاردرمانی عبارت است از ایجاد استقلال و عملکرد حداکثری در حیطه های جسمی، دهنی، اجتماعی، تحصیلی و حرفه ای کودکان و نوجوانان. کاردرمانگر در مهارت های دست و فعالیت های روزمره زندگی، تخصص داشته و در مورد انواع بازی (درمانی) و انواع اسباب بازی مشاوره می دهد. او به تسهیل مراحل رشد حرکتی (گردن گرفتن، غلت زدن، نشستن، … ) پرداخته و نیز در آموزش مهارت های حسی – حرکتی (مانند طرحواره بدنی و برنامه ریزی حرکتی) ، مهارت های ادراکی – حرکتی (مانند هماهنگی چشم و دست و ادراک بینایی – فضایی) و مهارت های روزمره زندگی تبحر دارد. کاردرمانگران همچنین در مورد روش های ساده تر حمام رفتن، غذا خوردن، لباس پوشیدن و توالت رفتن پیشنهاداتی را به والدین ارائه می دهند. با رشد یافتن کودک، کاردرمانگر به او کمک می کند تا در حد توان جسمی و ذهنی خویش در تکالیف خودمراقبتی مستقل گردد. آن ها همچنین به کودکان کمک می کنند تا مهارت های مورد نیاز برای حضور در مهد کودک و مدرسه (به عنوان مثال مهارت مداد در دست گرفتن و نوشتن) را کسب کنند. کاردرمانگران در مواقع لزوم، در جهت استفاده از وسایل تطابقی و کمکی توصیه های لازم را به والدین ارائه کرده و یا تغییراتی را در محیط زندگی کودک یا نوجوان پیشنهاد می دهند.

فیزیوتراپیست

در مورد روش های آموزش حرکت به کودکان و ایجاد مهارت هایی مانند نشستن، سینه خیز رفتن و راه رفتن به والدین آموزش می دهد. او در مورد روش های بلند کردن و جابجا کردن کودک و همچنین وضعیت دهی صحیح او در حین بازی یا غذا خوردن، توصیه های عملی به والدین ارائه می دهد.

از طرفی فیزیوتراپیست می تواند در مورد کفش مناسب، اسپیلنت های بهبود دهنده وضعیت پا و نحوه راه رفتن کودک و تجهیزاتی مثل صندلی های حمایتی و فریم های مخصوص ایستادن و راه رفتن، به والدین مشورت بدهد.

آسیب شناس گفتار و زبان (گفتاردرمانگر)

کودکانی را ویزیت می کند که دچار مشکل در تکلم، فهم گفتار و اختلال بلع هستند. این متخصص گاهی اوقات در مورد روش های تشویق کودکان به حرف زدن و رشد زبان در آن ها توصیه هایی را به والدین ارائه می دهد. بعضی از کودکان نیاز به فراگیری یک روش اضافی یا جایگزین ارتباطی مانند استفاده از علائم و زبان دست، یک کتاب ارتباطی حاوی لغات و تصاویر و یا یک وسیله کمک ارتباطی الکترونیک دارند.

از طرفی، کودکان فلج مغزی ممکن است به دلیل ضعف عضلات دهان، صورت و حلق، در خوردن و آشامیدن مشکلاتی داشته باشند. این کودکان ممکن است آبریزش دهانی شدید داشته باشند. در حل تمامی این مشکلات گفتاردرمانگر می تواند کمک کند.

کارشناس اروتوز و پروتور (ارتوپدی فنی)

به منظور تعیین بریس و اسپیلنت مناسب برای آن دسته از کودکانی که به این وسیله احتیاج دارند، ارتباط تنگاتنگ کاری با پزشکان متخصص، کاردرمانگران و فیزیوتراپیست ها دارد. او بریس ها را طراحی کرده و می سازد. از طرف دیگر، همینطور که کودک رشد می کند، برای بهبود تناسب بریس با ابعاد بدن کودک و نیز ارتقای عملکرد آن، مسئولیت کلیه تغییرات و تنظیمات لازم را بر عهده دارد.

متخصص اورتوز به والدین در مورد نوع کفش مناسب اطلاعات لازم را ارائه داده و نیز برای اصلاح بعضی از تجهیزات کمکی وارد عمل شود.

کارشناس شنوایی شناسی

برای اطمینان از وجود مقدار کافی حس شنوایی جهت یادگیری صحبت کردن و فهمیدن زبان، قدرت شنوایی کودک را مورد ارزیابی قرار می دهد. بعضی از کودکان برخوردار از ناتوانی های جسمی و نیز کودکان خیلی کوچک نمی توانند به طور مناسب به اصوات واکنش نشان بدهند. بنابراین آن ها گاهی اوقات قادر نیستند که به ما مقدار شنوایی شان را نشان بدهند.

همکاران شنوایی شناس برای ارزیابی قدرت شنوایی این کودکان تست های خاصی دارند. اگر آن ها به وجود ناشنوایی در این کودکان پی ببرند، به منظور معاینه و درمان ناشنوایی، آن ها را به متخصص گوش و حلق و بینی ارجاع می دهند تا با همکاری یکدیگر مشکل برطرف شود. اگر تشخیص کم شنوایی برای کودکان مطرح شود، شنوایی شناس به تجویز سمعک مناسب پرداخته و به والدین آن ها در مورد نحوه استفاده از آن، توصیه های لازم را گوشزد می کند.

متخصص بینایی سنجی

ارزیابی قدرت بینایی، مدیریت اختلالات بینایی، تجویز عینک و دیگر درمان های مورد نیاز در کودکان فلج مغزی، اقداماتی است که متخصص بینایی سنجی انجام می دهد.

دکتر خانواده یا پزشک عمومی

کودکان فلج مغزی همانند دیگر کودکان هم سن و سال خود بیمار شده و دارای مشکلات بهداشتی هستند. آن ها نیز مبتلا به گلودرد، سرماخوردگی و دیرگ بیماری های رایج کودکان می شوند. در این گونه مواقع، پزشک خانواده می تواند در درمان این بیماری ها کمک کند. از طرفی، با شناختی که او از اعضای خانواده دارد، در مواقع لزوم می تواند به حمایت از آن ها پرداخته، موجب دلگرمی شان شود.

کارشناسان مراکز بهداشت

با روش های مختلف می توانند کمک حال این کودکان و خانواده های آن ها باشند. کارشناسان سلامت نوزاد در ماه های اولیه تولد، رشد کودک را پایش کرده و با مشاوره به والدین از آنان حمایت می کنند. اگر نوزاد به مراقبت های بیش از حد معمول نیاز داشته باشد، این کارشناسان شما را به خدمات بهداشتی مادر و نوزاد رده بالاتر ارجاع می دهند. کارشناسان بهداشت مدارس، چه آن هایی که در مدارس عادی هستند و چه آن هایی که در مدارس استثنایی حضور دارند، می توانند آموزش مسائل بهداشتی روزمره از قبیل تغذیه، واکسیناسیون، کنترل ادرار و مدفوع را دستور کار خود قرار دهند.

مددکار اجتماعی

می تواند در مورد خدمات اجتماعی و شرایط دریافت آن ها به ارائه اطلاعات پرداخته و در یافتن کلینیک های تخصصی، مهدهای کودک و مدارس به والدین کمک کند. آن ها می توانند شرایطی فراهم آورند تا والدینی که تجربیات مشابه دارند، یکدیگر را ملاقات کنند. مهم تر از این موضوع این که آن ها می توانند به افراد مشاوره داده و از حق و حقوقشان دفاع کنند.

شما می توانید درباره کودک خود و نگرانی ها و مشکلاتی که شما و خانواده با آن دست به گریبان هستید، با یک مددکار اجتماعی صحبت کنید.

روانشناس

با پیشرفت یادگیری و رشد هیجانی و اجتماعی کودک سر و کار دارد. او هنگامی که سلامت و رفتار هیجانی کودک به خطر افتاده یا مشکلاتی درون خانواده وجود دارد، وارد عمل می شود.

معلمین آموزش استثنائی

در مکان های مختلف از قبیل خانه، پیش دبستانی ها، مهدهای کودک، مراکز مراقبت کودکان، گروه های بازی و مدارس استثنایی مشغول به کار می شوند. آن ها با انجام دادن موارد زیر به خانواده کودکان یاری می رسانند.

  1. کمک به خانواده برای فهم بیشتر ناتوانایی کودک و تاثیری که ممکن است بر یادگیری و رشد او بگذارد.
  2. پایه ریزی برنامه های اختصاصی آموزشی
  3. حمایت از کودک و کارکنان مهد کودک برای مشارکت هرچه بیشتر کودک در امور و تکالیف محوله
  4. کمک به کودک برای ورود موفقیت آمیز او به مدرسه و مشارکت در برنامه های خارج مدرسه

دندانپزشک

مراقبت از دندان ها برای کودک شما از اهمیت خاصی برخوردار است. برای معاینه دوره ای منظم، طریقه مسواک زدن و پیشگیری از پوسیدگی های دندانی می توان از دندانپزشک خانواده، متخصص دندانپزشکی اطفال شناخته شده و یا دیگر کلینیک های عمومی دندانپزشکی کمک گرفت.

متخصص مداخله زودهنگام در کودک یا درمانگر اصلی چه کمکی به کودکان سی پی می کنند؟

متخصص مداخله زودهنگام می تواند یک کاردرمانگر، فیزیوتراپیست و یا گفتاردرمانگر باشد. این متخصص از رویکردهای کودک محور و خانواده محور استفاده می کند. در این رویکردها به منظور افزایش توانایی خانواده و ایجاد مهارت های جدید در کودک، سهم مساوی برای خانواده و متخصص مداخله زودهنگام یا همان درمانگر اصلی در نظر گرفته می شود.

در سیستم مداخله زودهنگام، والدین با یک کاردرمانگر کلیدی یا اصلی کار می کنند که به حمایت از خانواده پرداخته و به دلیل گزارشاتی که برای دیگر متخصصین می نویسد، نیاز شما را برای گفتن دوباره و دوباره داستان بیماری کودکتان مرتفع می سازد. درمانگر اصلی به والدین برای یافتن خدمات درمانی مفید کمک کرده و به کودک نیز برای یادگیری و ایجاد مهارت های جدید یاری می رساند. آن ها در مواقع لزوم، به منظور حل مشکلا خاص کودک با دیگر متخصصینی که می توانند به ارائه توصیه پرداخته یا به طور مستقیم با کودک کار کنند، مکاتبه می کنند.

درمانگر مداخله زودهنگام کسی است که والدین به وی اعتماد داشته، از مهارت لازم برخوردار بوده و چیزی را به کودک و خانواده آموزش می دهد که مفید است. او به خانواده می گوید که چه کار می تواند برای آن ها انجام بدهد و اینکه اعضای خانواده برای کمک به کودک جه کاری از دستشان ساخته است.

این نکته بسیار اهمیت دارد که با درمانگری به عنوان متخصص مداخله زودهنگام کار کنیم که با وی احساس راحتی می کنیم. بعضی از درمانگران مداخله زودهنگام با انجام فعالیت های متنوعی از قبیل معرفی خدمات دیگر به خانواده ها، تعیین اهداف بلند مدت و کوتاه مدت برای کودک و خانواده و ایجاد و اصلاح فعالیت های روزمره برای کودک به یاری او می شتابند. برگزاری جلسات درمانی در منزل، واحد نگهداری کودکان و مهدهای کودک، به منظور ایجاد پیوند بین برنامه های درمانی و رفع نیازهای روزانه کودک، بسیار ارزشمند است. به همین دلیل انجام جلسات درمانی در محیط های مختلف می تواند سودمند باشد.

بعضی از متخصصین مداخله زودهنگام ممکن است در زمینه های خاصی از تکامل کودکان تجربه داشته باشند. بنابراین می توان از آن ها سوال کرد که آیا تا به حال با کودکانی که نیازها و مشکلاتشان نظیر کودک شماست، سر و کار داشته اند. هنگامی که برای مداخله زودهنگام به دنبال یک کاردرمانگر اصلی می گردید:

  • به غریزه خود اعتماد کنید.
  • اگر لازم می دانید، سوالات متعدد بپرسید.
  • خیلی شفاف نیازها و ابهامات خود را مطرح کنید.

اگر شما حمایتی را که از درمانگر انتظار داشتید، نگرفتید و یا احساس کردید رویکرد درمانی اتخاذ شده برای کودک رویکرد صحیحی نیست، می توانید نسبت به تغییر کلینیک یا درمانگری که به او مراجعه می کنید، اقدام کنید. با این حال توجه به این نکته بسیار ضرورت دارد که در این تغییر کلینیک ها یا جابجایی درمانگرها، وقت خانواده تلف شده و فرصت طلایی درمان کودک از دست می رود. بنابراین مجددا بر این نکته تاکید می گردد که در انتخاب متخصص مداخله زودهنگام یا همان درمانگر اصلی کودک خود بسیار دقت کنید!

کدام یک از رویکردهای مختلف درمانی برای کودک مبتلا به فلج مغزی مناسب است؟

هر کودک منحصر به فرد بوده و نیازهای خود را دارد. اگر کودکی با یک تشخیص خاص، نوعی از درمان را دریافت کند، به آن معنا نیست که کودک دیگر با همان تشخیص نیز به همین نوع درمان نیاز داشته باشد. درمانگران باید در مورد آخرین شیوه های درمانی به روز بوده و خوشحال خواهند شد که با والدین درباره روش های مختلف درمانی به گفتگو بنشینند.

روش های درمانی اصلی و کمکیِ متنوعی وجود دارد و این حق والدین است تا از درمانگر کودکشان راجع به آن ها سوال بپرسند. بعضی اوقات برخی درمان های کمکی جدید و دهان پرکن، ادعاهای بزرگی دارند که می بایست با موشکافی راجع به آن ها تحقیق کرده و به والدین در مورد آن ها با بیان علمی ساده توضیح داد. این ادعاها و افراد مدعی آن ها همیشه مورد تایید نیستند. هر پدر و مادر و درمانگری خواهان بهترین نتیجه در کودک فلج مغزی است. بنابراین درمانگر باید به خانواده ها اطمینان خاطر بدهد که هر درمان جدیدی که برای این کودکان مطرح می شود، حتما قبلا مورد ارزیابی قرار گرفته، سپس به سیر درمان اصلی کودک اضافه می شود.

در حال حاضر مدارک و دلایل علمی کافی مبنی بر بهتر بودن برخی درمان های کمکی و نوظهور به جای روش های رایج و مبتنی بر شواهد علمی در توانبخشی وجود نداشته و البته بیشتر درمان های جایگزین، روش های درمانی بسیار گرانی هستند. بنابراین این نکته بسیار اهمیت دارد که هم والدین و هم درمانگران، در برخورد با روش های نوین درمانی، ذهن باز داشته ولی پیش از تجویز آن ها، به طور جدی ادعایشان را به صورت علمی بررسی کنند.

برگرفته از کتاب «فلج مغزی، ابهام ها و پاسخ ها»

لوگو حامی کلینیک

مرکز توانبخشی و کاردرمانی حامی

برای خدمت و حمایت از کودکان توانخواه شما، نام "حامی" را بر خود نهادیم. کلینیک توانبخشی حامی با بهره گیری از کادری مجرب، متعهد و علمی و استفاده از تجهیزات به روز توانبخشی در راستای هدف خدمت به جامعه توانخواهان ایران، آماده ارائه خدمات نوین توانبخشی و باز توانبخشی در حیطه های مختلف جهت بهبود و تعالی سطح عملکردی و استقلال کودکان مبتلا به ضایعات سیستم عصبی مرکزی است. کلینیک توانبخشی حامی با رویکردی "مراجع محور" پس از ارزیابی و معاینات اولیه اهداف کوتاه مدت و بلند مدت درمانی مراجع را به صورت واضح و مشخص به ایشان ارائه نموده و پس از اطمینان از آگاهی کامل مراجع به روند و مسیر درمان، خدمات توانبخشی را ارائه می نماید.
برچسب ها:
مقالات مرتبط
جراحی ارتوپدی کودکان سی پی

جراحی ارتوپدی کودکان سی پی

جراحی ارتوپدی کودکان فلج مغزی بسیاری از بدفرمی های مفاصل را اصلاح می کند. از همین رو بسیار مورد...

پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *